श्राव्य

सावरकरांनी दिलेली भाषणे

१८५७ च्या स्वातंत्र्यसमराच्या शताब्दीनिमित्त सावरकरांनी दिलेले भाषण: MP3

दिनांक : १२ मे १९५७
स्थान: रामलीला मैदान, दिल्ली.

 

मृत्युंजय दिनानिमित्त आयोजित समारंभात दिलेले भाषण : MP3

दिनांक: १५ जानेवारी १९६०
स्थान: स.प. महाविद्यालयाचे पटांगण, पुणे
मृत्युंजय दिन : क्रांतिकारक सावरकरांना काळ्यापाण्याच्या दोन शिक्षा सुनावण्यात आल्या होत्या. एकूण पन्नास वर्षांची ही शिक्षा दि. २४ डिसें १९१० ला सुरु झाली. म्हणजे सावरकरांची शिक्षा दि. २३ डिसें १९६० ला पूर्ण झाली असती. काळ्यापाण्याची शिक्षा म्हणजे साक्षात् मृत्युलाच दिलेले आव्हान होते. सावरकरांनी तो ठरलेला मुक्तिदिन पाहिला, म्हणजेच त्यांनी मृत्युवर विजय मिळविला. हाच तो मृत्युंजय दिन.

लोकमान्य टिळक जन्मशताब्दीनिमित्त सावरकरांनी दिलेले भाषण, १९५६: MP3

दिनांक : सोमवार २३ जुलै १९५६
स्थान: शनिवारवाडा, पुणे (लोकनायक माधव श्रीहरी (बापूजी) अणेंच्या अध्यक्षतेखाली).

 

 

मी सन्यस्त खड्ग का लिहिले? (Marathi): MP3

दिनांक: १६ जानेवारी १९५४
स्थळ: शिवाजी मंदिर, दादर, मुंबई

सावरकर हे एक प्रतिभासंपन्न नाटककार होते. रत्नागिरीतील स्थानबध्दतेच्या काळात सावरकरांनी उ:शाप (१९२७), सन्यस्त खड्ग (१९३१) व उत्तरक्रिया (१९३२-३३) ही संगीत नाटके लिहिली. संगीत सन्यस्त खड्ग नाटकाचा पहिला प्रयोग बळवंत संगीत मंडळींनी मुंबईच्या ग्रँट मार्गावरील एलफिस्टन नाट्यमंदिरात शुक्रवार दिनांक १८ सप्टें १९३१ ला सादर केला. संगीत सन्यस्त खड्ग नाटक गौतम बुध्दाच्या काळाशी संबंधित आहे. गौतम बुध्दांच्या सांगण्यावरून 'शाक्य' सेनापती विक्रमसिंह शस्त्रत्याग करून संन्यासी होतो. बुध्दांच्या अहिंसेच्या तत्वज्ञानाने प्रभावित होऊन 'शाक्य' जनता शस्त्रत्याग करते व त्यामुळे त्यांचे राज्याच्या सुरक्षिततेकडे दुर्लक्ष होते. जेव्हा शेजारील कोसल राजा 'शाक्य' राज्यावर आक्रमण करतो तेव्हा विक्रमसिंहाचा पुत्र वल्लभाच्या सेनापतीत्वाखाली असलेले शाक्य सैन्य परराज्याचे आक्रमण रोखण्यास असमर्थ ठरते. विक्रमसिंहाची सून सुलोचना सैनिकी वेष धारण करून रणांगणात उतरते. पण दोघांचाही शेवट सारखाच होतो. शेवटी त्रस्त शाक्य भूतपूर्व सेनापती विक्रमसिंहाकडे जातात. गौतम बुध्दाशी अहिंसा व नैतिकता ह्यावर वाद-विवाद केल्यानंतर विक्रमसिंह त्याग केलेली तलवार (सन्यस्त खड्ग) उपसून शाक्यांना विजयी करतो. नाटक त्यातील अहिंसाविषयक तत्वज्ञानावरील वाद-विवाद व सावरकररचित गीतांमुळे संस्मरणीय ठरते.

स्वरचित सन्यस्त खड्ग नाटकाची पार्श्वभूमी सावरकरांच्याच मुखातून ऐका.

 

राम शेवाळकरांनी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांवर दिलेले भाषण

भाग १ [50M] भाग २ [30M]

 

विद्यावाचस्पती शंकर अभ्यंकर यांनी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांवर दिलेली भाषणे (८ ध्वनिफितींचा संच)

आभार : आदित्य प्रतिष्ठान; १३, अमित कॉम्प्लेक्स; ४७४ ब, सदाशिव पेठ, पुणे ४११०३०.

पूर्वपीठिका - इतिहासमिमांसा भाग अ [2.5M] भाग ब [2.5M]
बाल्य-तरूण-शिक्षण भाग अ [5M] भाग ब [5M]
लंडन आणि मार्सेलिस भाग अ [5M] भाग ब [4.5M]
काळे पाणी भाग अ [5M] भाग ब [5M]
सामाजिक क्रांती भाग अ [5M] भाग ब [3.5M]
प्रतिस्पर्ध्यावर हल्ला भाग अ [5M] भाग ब [5M]
हिंदु महासभा भाग अ [5M] भाग ब [5M]
धन्य मी, कृतार्थ मी भाग अ [8M] भाग ब [5M]